ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΦΑΡΜΑΚΑ - ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο και την συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο των γυναικών διεθνώς.

Ο καρκίνος του μαστού αντιμετωπίζεται με την χειρουργική, την συστηματική θεραπεία (χημειοθεραπεία, στοχεύουσα θεραπεία, ανοσοθεραπεία, ορμονοθεραπεία) και την ακτινοθεραπεία.

Η συστηματική θεραπεία χορηγείται σαν μονοθεραπεία (θεραπεία με ένα φάρμακο) ή σε συνδυασμούς περισσοτέρων φαρμάκων. Συστηματική θεραπεία μπορεί να χορηγηθεί:

  1. Πριν από χειρουργείο ή άλλη παρέμβαση, σαν εισαγωγική (Neoadjuvant) θεραπεία, σε ειδικές περιπτώσεις όπως μεγάλοι όγκοι με σκοπό την σμίκρυνση και την αποφυγή μαστεκτομής ή φλεγμονώδεις ή τριπλά αρνητικοί καρκίνοι
  2. Μετά από χειρουργείο για την αποφυγή υποτροπής στα επόμενα 5 ή περισσότερα χρόνια
  3. Στην μεταστατική νόσο με σκοπό την παράταση της επιβίωσης, που με τα σημερινά δεδομένα μπορεί να είναι σημαντική, την καλύτερη ποιότητα ζωής, την παράταση της ασυμπτωματικής περιόδου κλπ.

Στην συστηματική θεραπεία περιλαμβάνονται, όπως προαναφέρθηκε, η χημειοθεραπεία, η θεραπεία με κυτταρικό στόχο, η ορμονοθεραπεία και πρόσφατα η ανοσοθεραπεία για τους τριπλά αρνητικούς όγκους (όγκοι με αρνητικούς τους ορμονικούς υποδοχείς, οιστρογονικούς και προγεστερονικούς, καθώς και την ογκοπρωτεϊνη HER-2).

Χημειοθεραπεία: Φάρμακα και συνδυασμοί

Μονοθεραπεία

  1. Ταξάνες

Οι ταξάνες αποτελούν μία από τις δραστικότερες ομάδες φαρμάκων τόσο στον πρώιμο όσο και τον προχωρημένο καρκίνο του μαστού και αποτελούνται από 3 βασικά φάρμακα:

Α) Δοσεταξέλη (Docetaxel)

Συνήθως χορηγείται κάθε 3 εβδομάδες σαν μονοθεραπεία ή σε συνδυασμούς, σε δόση 75 – 100 mg/m2 (Η δόση των ογκολογικών χημειοθεραπευτικών φαρμάκων υπολογίζεται με την επιφάνεια σώματος, που εξαρτάται από το βάρος και το ύψος της ασθενούς).

Είναι αρκετά καλά ανεκτό φάρμακο. Στις βασικότερες παρενέργειες του περιλαμβάνονται η αλωπεκία, η βλεννογονίτιδα, η μυελοτοξικότητα (πτώση των λευκών αιμοσφαιρίων, των ουδετεροφιλιών, του αιματοκρίτη ή των αιμοπεταλίων).

Λόγω της σημαντικής πιθανότητας κατακράτησης υγρών, που οφείλεται στην αύξηση της διαπερατότητας των τριχοειδών αγγείων και μπορεί να προκαλέσει οιδήματα, πλευριτική ή ασκιτική συλλογή και παροδική αύξηση του σωματικού βάρους, χορηγείται κορτικοστεροειδές (Dexamethasone) σαν προθεραπεία και για 24 ώρες μετά την χορήγηση. Δεν έχει υψηλά εμετογόνο δράση και μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις υπερευαισθησίας, που αποφεύγονται πάντως με την χορήγηση της προθεραπείας. Η επαναχορήγηση του φαρμάκου μπορεί να γίνει μετά από τέτοια αντίδραση, ακόμη και την ίδια ημέρα, με χαμηλότερο ρυθμό έγχυσης. Δερματικές εκδηλώσεις (εξανθήματα με ή χωρίς κνησμό) και αλλοιώσεις στα νύχια όπως αλλαγή του χρώματος, υπονύχια αιματώματα, υπερεκεράτωση, καθώς και επίδραση στους επιπεφυκότες (δακρύρροια, επιπεφυκίτιδα), μπορεί επίσης να παρατηρηθούν.

Β) Πακλιταξέλη (Paclitaxel)

Μπορεί να χορηγηθεί κάθε 7 (σε δόση 80 mg/m2) ή κάθε 21 ημέρες (σε συνήθη δόση 175 mg/m2). Προτιμάται η εβδομαδιαία χορήγηση όπου είναι δυνατόν, κυρίως στην μεταστατική νόσο με βάση τα δεδομένα μεγάλης μελέτης (μέτα – ανάλυση πολλών μελετών) του 2010, που έδειξε καλύτερα αποτελέσματα στην επιβίωση.

Μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις, κυρίως κατά  τα πρώτα 10 λεπτά των 2 πρώτων χορηγήσεων, λόγω του Cremophor, ενός εκδόχου, με το οποίο είναι αναμεμειγμένη. Για την αποφυγή τέτοιων αντιδράσεων χορηγείται προθεραπεία με στεροειδή (Dexamethasone) την προηγούμενη νύχτα και το πρωί της θεραπείας, τουλάχιστον για τις 3 πρώτες δόσεις, με δυνατότητα διακοπής της επί καλής ανοχής χωρίς αλλεργικές αντιδράσεις.

Οι παρενέργειές της είναι παρόμοιες με της δοσεταξέλης. Μία από τις βασικές παρενέργειες είναι η μυελοτοξικότητα, που μπορεί να προκαλέσει αναιμία σε ποσοστό 62-78%, σοβαρή σε 6-16% και πτώση των λευκών αιμοσφαιρίων και ουδετεροφίλων σε ποσοστό 85-90%. Μία επιπλέον σχετικά συχνή και δοσοεξαρτώμενη παρενέργεια είναι η νευροτοξικότητα, που μπορεί να προκαλέσει «μουδιάσματα» κυρίως στα άκρα και πρέπει να αναφέρεται πάντοτε εγκαίρως στον γιατρό για ενδεχόμενη ρύθμιση της δόσης. Αρθραλγίες και μυαλγίες, μπορούν επίσης να παρουσιαστούν συνήθως μετά τις 2-3 πρώτες ημέρες της θεραπείας, που αντιμετωπίζονται με αντιφλεγμονώδη, χωρίς να χρειάζεται μείωση δόσης παρά μόνο σε μεγάλη επιμονή των συμπτωμάτων. Βραδυκαρδία, υπόταση και ηλεκτροκαρδιογραφικές αλλαγές, μπορεί επίσης να παρουσιαστούν κατά τις πρώτες 3 ώρες της θεραπείας, ανεξάρτητα από τη δόση ή την προηγηθείσα θεραπεία με ανθρακυκλίνη. Σοβαρή καρδιοτοξικότητα παρατηρείται σπάνια και κυρίως σε έδαφος προϋπαρχόντων καρδιολογικών προβλημάτων.

Γ) Nabpaclitaxel

Πρόκειται για πακλιταξέλη, που συνδέεται με αλβουμίνη, με παρόμοιες ιδιότητες και τοξικότητα με αυτές της πακλιταξέλης, χωρίς όμως τον κίνδυνο υπερευαισθησίας, που περιορίζεται σε ποσοστό 4%, ελαφρών αντιδράσεων και δεν χρειάζεται επομένως προθεραπεία για την χορήγησή του

  1. Ανθρακυκλίνες

Α) Doxorubicin

Βασικό φάρμακο για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού, τόσο του πρώιμου (κυρίως), όσο και του μεταστατικού. Αντενδείκνυται σε ασθενείς με υπερευαισθησία στο φάρμακο, προηγούμενη θεραπεία με υψηλές δόσεις ανθρακυκλινών, σημαντική ηπατική δυσλειτουργία και σοβαρά καρδιολογικά προβλήματα.

Η Καρδιολογική τοξικότητα αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για την θεραπεία με ανθρακυκλίνες και μπορεί να εκδηλωθεί πρώιμα (οξέως) ή όψιμα. Δεδομένου ότι η καρδιοτοξικότητα συνήθως εκδηλώνεται όταν προϋπάρχει καρδιακή νόσος, πρέπει να γίνεται πάντοτε καρδιολογικός έλεγχος τόσο κατά την έναρξη όσο και κατά την διάρκεια της θεραπείας. Οι παράγοντες κινδύνου για την εκδήλωση της καρδιοτοξικότητας είναι:

  • Υψηλή συνολική δόση ανθρακυκλίνης, που έχει λάβει η ασθενής
  • Προηγούμενη ή ταυτόχρονη ακτινοθεραπεία στο μεσοθωράκιο
  • Προϋπάρχουσα καρδιακή νόσος
  • Μεγάλη ηλικία
  • Ηπατική δυσλειτουργία
  • Συνδυασμοί χημειοθεραπείας

Η καρδιοτοξικότητα μπορεί να εκδηλωθεί κατά την διάρκεια της θεραπείας ή αμέσως μπορεί να παρουσιαστεί εβδομάδες ή χρόνια μετά την θεραπεία.

  1. B) Epirubicin

Ανθρακυκλίνη με παρόμοιες ιδιότητες και τοξικότητα με την Doxorubicin, με διαφορετική δοσολογία χορήγησης και τοξικότητας. Η μέγιστη συνολική μη τοξική δόση της Epirubicin είναι 700-1000 mg/m2

  1. Capecitabine

Είναι προφάρμακο ενός άλλου φαρμάκου, επίσης δραστικού στον καρκίνο του μαστού, της 5-Fluorouracil. Χορηγείται από το στόμα σε δόση 800-1000 mg/m2, δύο φορές την ημέρα, μισή ώρα μετά το φαγητό για 14 ημέρες, τις οποίες ακολουθεί διακοπή 7 ημερών. Μεταβολίζεται στο ήπαρ και ενεργοποιείται σε 5-Fluorouracil στον καρκινικό ιστό. Μπορεί να χορηγηθεί και σε ασθενείς με ήπια ή μέτρια ηπατική δυσλειτουργία. Εκκρίνεται στα ούρα σε ποσοστό 85%. Η θεραπεία με Capecitabine είναι αρκετά καλά ανεκτή με συνηθέστερη παρενέργεια την παλαμο-πελματιαία ερυθροδυσαισθησία ή σύνδρομο χειρός-ποδός (Hand-foot syndrome), που χαρακτηρίζεται από στεγνότητα, ερυθρότητα, ξεφλούδισμα ή/και πρήξιμο των παλαμών και των πελμάτων. Ανάλογα με τον βαθμό της συγκεκριμένης παρενέργειας η θεραπεία διακόπτεται ή συνεχίζεται με μειωμένη δόση. Η καρδιοτοξικότητα αποτελεί μία ακόμη παρενέργεια του φαρμάκου, η οποία χαρακτηρίζεται συνήθως από σπασμό των στεφανιαίων, που μπορεί να προκαλέσει ισχαιμία μυοκαρδίου, που μπορεί να καταλήξει σε έμφραγμα. Παρατηρείται σε μικρό ποσοστό (3%) και συνήθως 2-3 ημέρες μετά την έναρξη της θεραπείας. Ιστορικό στεφανιαίας νόσου αποτελεί παράγοντα κινδύνου καρδιοτοξικότητας.

  1. Vinorelbine

Δραστικό φάρμακο για τον μεταστατικό καρκίνο του μαστού, που χορηγείται ενδοφλέβια σε δόση 30 mg/m2, την πρώτη και όγδοη ημέρα κύκλου 21 ημερών.

Χρειάζεται προσοχή κατά την έγχυση, γιατί η εξαγγείωση (η διαρροή του φαρμάκου έξω από την φλέβα), μπορεί να προκαλέσει ιδιαίτερο ερεθισμό, τοπική νέκρωση ιστών και/ή θρομοβοφλεβίτιδα, Η ενδοφλέβια έγχυση πρέπει να γίνεται σε 6-10 λεπτά και να ακολουθεί καλή έκπλυση της φλέβας. Σπάνια μπορεί να προκαλέσει οξεία δύσπνοια και σοβαρό βρογχόσπασμο, που αντιμετωπίζεται με χορήγηση κορτικοειδών.

  1. Gemcitabine

Δραστικό φάρμακο σαν μονοθεραπεία στον μεταστατικό καρκίνο. Χορηγείται σε δόση 1000-1250 mg/m2 την πρώτη και όγδοη ημέρα κύκλου 21 ημερών. Μπορεί να προκαλέσει σχετικά σπάνια αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο, που χαρακτηρίζεται από μικροαγγειοπαθητική αιμολυτική αναιμία, θρομβοπενία και νεφρική ανεπάρκεια. Η αιτιολογία του είναι άγνωστη. Αν δεν αντιμετωπισθεί άμεσα, μπορεί να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμη νεφρική ανεπάρκεια. Μπορεί να προκαλέσει παροδική και αναστρέψιμη αύξηση των ηπατικών ενζύμων, Πυρετός συνοδευόμενος από γριππώδες σύνδρομο, παρουσιάζεται σε ποσοστό 37% την ίδια ή και την επόμενη ημέρα της έγχυσης. Σπάνια εμφανίζεται σοβαρή πνευμονική τοξικότητα, που εκδηλώνεται σαν πνευμονικό οίδημα, διάμεση πνευμονίτιδα, αλλά και σαν ARDS, που χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση. Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται παροδικό κηλιδοβλατιδώδες εξάνθημα

  1. Eribulin

Ανήκει στους αναστολείς των μικροσωληναρίων, όπως και οι ταξάνες και εξάγεται από ένα θαλάσσιο σπόγγο. Ανήκει στις σχετικά νέες θεραπείες, αποτελεσματικό στον μεταστατικό καρκίνο του μαστού, με κύρια τοξικότητα, την μυελοτοξικότητα (αναιμία, λευκοπενία, ουδετεροπενία, αναιμία, θρομβοπενία). Άλλες συχνές παρενέργειες είναι η μεγάλη ασθένεια, καταβολή δυνάμεων, διαταραχές των ηλεκτρολυτών (ασβεστίου, καλίου, μαγνησίου), περιφερική νευροπάθεια.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ

VIDEOS

ΤΙ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΜΕ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΑΣ

Πάνω από 25 έτη εμπειρία στην συνολική αντιμετώπιση ασθενών με καρκίνο
Πολυετής υπηρεσία στα 2 μεγαλύτερα Ογκολογικά Νοσοκομεία της Αθήνας, το Νοσοκομείο «Άγιοι Ανάργυροι» και το Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας», σαν Επιμελητής και σαν Διευθυντής Ογκολογικών Κλινικών
Η συνεχής ενασχόληση με την έρευνα δημιουργεί τις προϋποθέσεις και την εγγύηση της βαθιάς κατανόησης της βιολογίας και της συμπεριφοράς των καρκίνων με συνέπεια την πλέον τεκμηριωμένη θεραπευτική προσέγγιση και αντιμετώπιση
Τα 7000 και άνω περιστατικά καρκίνου, που έχουν αντιμετωπιστεί σε όλα αυτά τα χρόνια και οι πολλές χιλιάδες θεραπειών έχουν εμπλουτίσει τόσο την βαθιά επιστημονική κατανόηση, όσο και την αντίληψη της επίδρασης της ασθένειας στην ψυχολογία και την καθημερινότητα του ασθενούς
Η αντιμετώπιση του κάθε καρκινοπαθούς ως μοναδικού ανθρώπου με την ψυχοσύνθεση και τις ιδιαιτερότητες του δημιουργεί προϋποθέσεις εξαιρετικής συνεργασίας, κοινού αγώνα και ανθρώπινου «δεσίματος». Τα καλά λόγια των ιδίων των ασθενών αποτελούν το κίνητρο συνέχισης του αγώνα μας με την απαιτούμενη σοβαρότητα και με δημιουργικό ενθουσιασμό
Η πρόληψη και η πρώιμη διάγνωση σώζουν ζωές και αποτελούν ένα από τα πιο σημαντικά μέρη του λειτουργήματος μας
Η συνεχιζόμενη εκπαιδευτική δραστηριότητα με την συμμετοχή στην συγγραφή συγγραμμάτων και την Διεύθυνση Σπουδών της Ελληνικής Ακαδημίας Κλινικής Ογκολογίας, έδωσε ερεθίσματα συνεχούς επιστημονικής ενημέρωσης, αλλά και επαφής με νεότερους συναδέλφους
Στο Τμήμα μας εφαρμόζονται οι πλέον σύγχρονες μέθοδοι διάγνωσης και θεραπείας, με ιδιαίτερη έμφαση στις θεραπείες με μοριακό στόχο και την ανοσοθεραπεία.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ